Cupping Therapie: Wat Is Het, Hoe Werkt Het en Voor Wie?

Cupping therapie is een decompressietechniek waarbij cups, meestal van silicone, glas of kunststof, op de huid worden geplaatst en er een vacuüm wordt gecreëerd. In tegenstelling tot de meeste manuele technieken die druk uitoefenen op het weefsel (compressie), werkt cupping precies omgekeerd: het zuigt het weefsel omhoog en creëert een negatieve druk. Deze decompressie trekt de huid, het onderhuids bindweefsel en de oppervlakkige spierlagen op, waardoor er ruimte ontstaat in de weefsels die normaal onder constante druk staan.

De techniek heeft een lange geschiedenis. Al meer dan drieduizend jaar wordt cupping toegepast in zowel de traditionele Chinese geneeskunde als in de Grieks-Romeinse geneeskunst en het Midden-Oosten. Hippocrates beschreef het gebruik van cups voor het behandelen van interne aandoeningen, en in de Arabische geneeskunde staat de techniek bekend als "hijama". Wat eeuwenlang als volksgeneeskunde werd beschouwd, krijgt de laatste twee decennia steeds meer wetenschappelijke onderbouwing. Moderne systematische reviews tonen aan dat cupping effectief kan zijn bij musculoskeletale pijn, myofasciale klachten en spierherstel na inspanning.

In de hedendaagse kinesitherapie en sportgeneeskunde is cupping uitgegroeid tot een erkend therapeutisch instrument. Het werd wereldwijd zichtbaar tijdens de Olympische Spelen van 2016, toen atleten als Michael Phelps de kenmerkende ronde plekken op hun lichaam droegen. In onze praktijk in Herzele gebruiken we cupping niet als een op zichzelf staande behandeling, maar als een waardevol onderdeel van een breder behandelplan.

Het werkingsmechanisme van cupping berust op meerdere fysiologische processen die tegelijkertijd plaatsvinden. Het primaire effect is de negatieve druk die ontstaat wanneer de cup op de huid wordt geplaatst. Deze druk lift het weefsel op en vergroot de ruimte tussen de huidlagen, fascia en spierweefsel. Hierdoor wordt de lokale doorbloeding significant verhoogd: arterieel bloed stroomt naar het behandelde gebied terwijl veneuze en lymfatische afvoer wordt gestimuleerd. Onderzoek met laser Doppler flowmetrie toont aan dat de bloedstroom in het behandelde gebied tot vier keer kan toenemen tijdens en kort na een cupping sessie.

Een tweede belangrijk mechanisme is het effect op fasciale verklevingen en myofasciale restricties. Door de opwaartse tractie worden adhesies tussen weefsellagen mechanisch verbroken. De fascia, het bindweefselnetwerk dat spieren, zenuwen en bloedvaten omhult, kan door overbelasting, inactiviteit of blessures verkleven en verstijven. Cupping creëert een mechanische rek op deze weefsels die vergelijkbaar is met instrumenteel ondersteunde weefselmobilisatie, maar dan via decompressie in plaats van compressie. Dit herstelt de glidbaarheid tussen weefsellagen en verbetert de beweeglijkheid.

Daarnaast stimuleert cupping de mechanoreceptoren in de huid en het onderliggende weefsel. Deze receptoren sturen signalen naar het centrale zenuwstelsel die het pijngevoel moduleren via het poortmechanisme, vergelijkbaar met hoe je instinctief over een pijnlijke plek wrijft. De combinatie van verbeterde doorbloeding, mechanische weefselrelease en neurale pijnmodulatie maakt cupping tot een veelzijdig therapeutisch instrument.

Binnen de kinesitherapie werken we uitsluitend met droge cupping: er wordt geen huid geprikt en er komt geen bloed aan te pas. Binnen deze droge variant bestaan er verschillende toepassingsvormen die elk hun eigen indicatie hebben. Statische cupping (dry cupping) is de meest bekende vorm: de cups worden op een vaste locatie geplaatst en gedurende vijf tot tien minuten gelaten. De negatieve druk werkt gedurende die tijd in op het onderliggende weefsel en bevordert de doorbloeding en weefselmobiliteit. Deze vorm wordt vaak ingezet bij diepgelegen spierspanning, chronische triggerpoints en gebieden met verminderde weefselmobiliteit.

Sliding cupping (ook wel glide cupping of dynamische cupping) combineert de decompressie van de cup met beweging. Er wordt een massage-olie of lotion aangebracht op de huid, waarna de cup met vacuüm over het weefsel wordt bewogen. Dit is bijzonder effectief voor het behandelen van grotere spiergroepen en fasciale banen, zoals de erector spinae langs de wervelkolom, de hamstrings of de IT-band. De combinatie van decompressie en beweging maakt adhesies los over een breder gebied dan statische cupping. Flash cupping is een derde variant waarbij cups snel achtereenvolgens worden geplaatst en verwijderd op hetzelfde gebied. Het herhaalde aanzuigen en loslaten creëert een pompend effect dat de doorbloeding krachtig stimuleert. Deze techniek is bijzonder nuttig bij acute spierspanning of als opwarming voor een diepere behandeling.

In onze praktijk kiezen we de toepassingsvorm op basis van de klacht, het weefsel en de doelstelling. Bij een atleet die herstelt van een intensieve wedstrijd gebruiken we vaak sliding cupping over de grote spiergroepen om het herstel te bevorderen. Bij een patiënt met een chronisch myofasciaal pijnpunt plaatsen we eerder statische cups gericht op de probleemzone. De keuze is altijd individueel en maakt deel uit van het totale behandelplan.

Cupping therapie wordt ingezet bij een breed scala aan indicaties. In de sportwereld is het een veelgebruikte techniek voor spierherstel na intensieve training of wedstrijden. De verbeterde doorbloeding versnelt de afvoer van metabole afvalstoffen en de aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen naar het weefsel. Bij mijn werk met sporters bij SK Denderhoutem en AG Insurance Soudal gebruik ik cupping regelmatig als onderdeel van het herstelprotocol, met name bij spiergroepen die zwaar belast zijn geweest.

Daarnaast is cupping bijzonder waardevol bij myofasciale pijnsyndromen en chronische spierspanning. Patiënten met hardnekkige spanning in de nek- en schouderregio, lage rugpijn met een musculaire component of een verminderde mobiliteit door fasciale restricties reageren vaak goed op cupping therapie. Ook bij verminderde beweeglijkheid na een blessure of operatie kan cupping helpen om de weefselmobiliteit te herstellen. De decompressietechniek bereikt weefsellagen die met conventionele massage moeilijker te behandelen zijn.

Er zijn wel situaties waarin cupping niet aangewezen is. Cupping wordt niet toegepast bij open wonden, acute ontstekingen, huidinfecties of dermatologische aandoeningen op de te behandelen zone. Ook bij patiënten die bloedverdunners gebruiken, zwangere vrouwen (op bepaalde zones) of personen met een ernstige bloedstollingsstoornis is voorzichtigheid geboden. Tijdens de intake bespreken we altijd of cupping geschikt is voor jouw specifieke situatie. Veiligheid en doelgerichtheid staan voorop.

Een cupping behandeling is in de meeste gevallen niet pijnlijk. Je voelt een zuigende, trekkende sensatie wanneer de cup wordt geplaatst, een gevoel dat de meeste patiënten als stevig maar aangenaam beschrijven. De intensiteit van het vacuüm wordt altijd aangepast aan jouw tolerantie en aan het weefsel dat behandeld wordt. Bij sliding cupping komt daar een warm, glijdend gevoel bij. De behandeling duurt doorgaans vijf tot vijftien minuten als onderdeel van een bredere sessie die ook manuele therapie en oefentherapie omvat.

Het meest opvallende na een cupping sessie zijn de ronde, verkleurd uitziende plekken op de huid: de typische cupping marks. Deze verkleuring is geen blauwe plek in de klassieke zin. Bij een blauwe plek (hematoom) is er sprake van een trauma met kapotgeslagen capillairen. Bij cupping ontstaat de verkleuring door een lokale ophoping van bloed en metabole afvalstoffen die door de negatieve druk naar het oppervlak worden getrokken. Het is juist een gewenst effect: het laat zien dat er stagnatie in het weefsel aanwezig was die nu in beweging is gebracht. De intensiteit van de verkleuring zegt iets over de toestand van het onderliggende weefsel; een donkerdere mark wijst op meer stagnatie.

De cupping marks vervagen doorgaans binnen drie tot zeven dagen, afhankelijk van de intensiteit van de behandeling en de individuele weefseltoestand. Bij een eerste behandeling kunnen de marks duidelijker zijn dan bij volgende sessies. Dit is een teken dat het weefsel reageert en verbetert. Na de behandeling kun je een warm, ontspannen gevoel ervaren in het behandelde gebied. We raden aan om voldoende water te drinken en intense inspanning de eerste uren na de behandeling te vermijden.

Bij Thrive integreren we cupping als onderdeel van een multimodale behandelstrategie. In de praktijk combineren we cupping vaak met sportmassage en dry needling, technieken die elkaar versterken. Waar dry needling via een naald diep in het triggerpoint werkt om de spierspanning te doorbreken, werkt cupping via decompressie op de bredere weefselomgeving: fascia, oppervlakkige spierlagen en de doorbloeding. Sportmassage biedt vervolgens de compressieve tegenhanger die het weefsel verder doorwerkt. Deze drie technieken vormen samen een krachtige combinatie die zowel lokale spierproblemen als bredere fasciale restricties aanpakt.

De wetenschappelijke onderbouwing voor cupping groeit gestaag. Een systematische review in het Journal of Bodywork and Movement Therapies (2020) concludeerde dat cupping effectief is voor pijnvermindering bij musculoskeletale aandoeningen. Studies in het Journal of Alternative and Complementary Medicine tonen verbeterde range of motion en spierherstel bij sporters na cupping interventies. Het bewijs is het sterkst voor de combinatie van cupping met actieve oefentherapie, precies de aanpak die wij hanteren. Cupping alleen is nooit het volledige antwoord, maar als onderdeel van een evidence-based behandelplan levert het een duidelijke meerwaarde.

Ben je benieuwd of cupping iets kan betekenen voor jouw klachten? In onze sportkinesitherapiepraktijk in Herzele op de Kauwstraat 102A in Sint-Antelinks nemen we de tijd voor een grondige evaluatie. We bekijken samen welke behandelcombinatie het beste aansluit bij jouw situatie en leggen elke stap helder uit. Maak vrijblijvend een afspraak; we helpen je graag verder.